Energie

Deze week had ik een 'algemene baal-week': ik vond dat ik al lang genoeg was weggeweest van huis, en ik had al genoeg nare dingen meegemaakt om jaren op te herkauwen. En dat terwijl de mensen hier dag in dag uit met narigheid te maken hebben, zonder dat ze weer terug kunnen naar hun 'echte' (geborgen) leven, want dit is hun echte leven. Ik heb dus niet echt het recht om te balen, maar goed, dat soort dingen kun je over het algemeen niet helemaal zelf bepalen.

Gelukkig gebeurde er deze week genoeg goeds om me uit m'n baal-gevoel te kunnen halen en me energie te geven. Donderdagochtend werd ik gebeld door Lara: er lag een vrouw op de Labor Ward met een uitgezakte navelstreng, wat een reden is voor een spoed-keizersnede. Het hartje van het kindje klopte tussen de 60 en 80 keer per minuut, terwijl dit normaal gesproken rond de 140 moet zijn. Duidelijk een teken dat het kindje deze uitgezakte navelstreng niet heel erg kon waarderen. Moeder werd op haar knieën de operatiekamer binnengereden, om de druk van de navelstreng af te halen. Na een mislukte ruggenprik werd ze onder algehele narcose gebracht, en kon de operatie snel beginnen. Gelukkig was de hartslag van het kindje weer gestegen tot 120/min, maar alsnog was ik vreselijk nerveus. Het kindje bleek dwars te liggen (met al één handje door de baarmoederhals), waardoor het een eeuwigheid leek te duren voor hij geboren was. Ik werd met de minuut zenuwachtig, en ik was dan ook heel blij toen 'ie eenmaal geboren was.

Hij deed 't niet meteen helemaal goed, deels door de lange geboorte en de uitgezakte navelstreng, deels door de medicatie die hij via de moeder had binnen gekregen. Nadat ik wat stimulatie en beademing had gegeven deed 'ie het echter fantastisch, en na 10 minuten huilde hij z'n longen uit z'n lijfje. En een fantastische moeder van de Neonatal Unit heeft wat melk gedoneerd om aan hem te geven (mama lag nog voor Pampus), om te voorkomen dat hij een te laag suikergehalte zou krijgen (reanimeren kost 'n kindje veel energie, vandaar). We hebben de melk via 'cup-feeding' aan hem gegeven. Wat was dat leuk om te doen! Hij huilde blijkbaar vanwege de honger, want nadat 'ie de melk had opgedronken viel 'ie in een diepe slaap en konden wij hem met een gerust had achterlaten. Alhoewel ik hem stiekem wel mee naar huis wilde nemen, zo schattig is 'ie! (Mama maakt 't overigens ook goed. Lara assisteerde bij de keizersnede, dus we waren echt een 'levensreddend team'!)

En verder hadden we natuurlijk onze reanimatiecursus! Maandag hadden we de eerste cursus, voor de interns. Alhoewel niet iedereen de technieken en het stroomdiagram goed beheersten aan het einde van de middag, was het echt heel geslaagd. Het is namelijk ten eerste niet de bedoeling dat iedereen alles meteen snapt; ze moeten ermee aan de slag gaan, alles nog een keer herhalen, en gewoon vaak oefenen. Overigens snapte het merendeel van de groep alles wél, en kregen ze ook de technieken al heel goed in de vingers. En daarnaast was iedereen super enthousiast en leergierig, en stonden ze open voor ons en onze boodschap. Dat is - uiteraard - heel motiverend. Iedereen feliciteerde ons aan het einde met 'de succesvolle presentatie', en we worden nu nog steeds door de interns enthousiast begroet als we ze tegenkomen in de ziekenhuisgangen.

We hadden aan dr. Rashid, één van de interns, gevraagd om het stroomdiagram te vertalen in Swahili, wat hij met veel plezier - en super goed - voor ons heeft gedaan. Hierdoor waren we woensdag en donderdag extra voorbereid voor de cursussen voor de verpleegkundigen van de Labor Ward en Neonatal Unit. Niet alle verpleegkundigen zijn even goed in Engels (beter gezegd, de meerderheid beheerst maar een paar woorden van die taal), dus ons Swahili stroomdiagram kwam goed van pas, net zoals een aardige intern die voor ons wilde vertalen. Daarnaast waren er twee verpleegkundigen die net bezig waren met het afronden van een intensieve 'emergency obstetric care' cursus. Zij hadden dus al veel (nieuwe) kennis opgedaan, en stonden érg open voor ons; wij hebben het stroomdiagram van die cursus gebruikt en iets aangepast, en ook die aanpassing namen ze goed over. En omdat zij alle reanimatie-technieken al beheersten, konden zij niet alleen helpen met vertalen, maar hielpen ze ons ook met het aanleren van de technieken aan de andere verpleegkundigen. We hebben veel geluk met de timing van onze cursus!

Het was - en is - verbazingwekkend hoe enthousiast en met name hoe dankbaar de verpleegkundigen waren over en met de cursus. Ze letten echt op, stelden geïnteresseerde vragen, en oefenden met volle overgave op de reanimatie-poppen. De logica van het stroomdiagram werd wat minder goed en snel begrepen door hen dan door de interns, maar ze snapten de boodschap, en dachten echt na over wat ze moesten doen. Ook de technieken hadden ze richting het einde van de middag goed door. Woensdag en donderdag waren dus ook zeer geslaagd.

Birgit, de Duitse kinderarts, zit hier al bijna een half jaar, en wist daardoor hoe dol de verpleegkundigen zijn op certificaten. Om hen dus blij te maken - en andere verpleegkundigen te motiveren voor onze cursus - had ze certificaten uitgeprint. En op mij hadden die certificaten ook een goed effect: het was nu nog officiëler een 'echte cursus'! Aan het einde van de cursus deelden we de certificaten uit, en werden we wederom uitgebreid bedankt. Het was bijna beschamend, zo blij waren ze: ze maakten zelfs kleine knie-buiginkjes voor ons! Da's toch niet normaal?! Ze schijnen niet zo vaak (bij)geschoold te worden... Het maakte alles voor ons in ieder geval toch nog weer even wat bijzonderder. Terwijl het sowieso al een hele bijzondere en lonende ervaring was.

Omdat we nog niet alle verpleegkundigen van met name de Labor Ward hebben kunnen bereiken, geven we volgende week maandag nog 'n cursus, en als het nodig is daarna nog een (paar). Daarnaast gaan we in de weken dat we hier nog zijn regelmatig langs de Labor Ward met de NeoNatalie (de reanimatie-pop) om de technieken op te frissen met de verpleging die dan aanwezig is. Verder gaan we zowel de Engelse als de Swahili versie van het stroomdiagram groot uitprinten en lamineren, om in de Labor Ward en Neonatal Unit op te hangen. Op die manier blijft 't stroomdiagram bestaan (en wordt het hopelijk toegepast), ook na ons vertrek.

Ja, dit was 'n goede en succesvolle week! Ik heb weer heel wat energie opgedaan. Nu hopen dat de informatie beklijft en toegepast gaat worden. Maar voor nu hebben we al veel bereikt. En is 't bovendien weekend.

Ons stroomdiagram! Zowel in 't Engels als in 't Swahili :-)

Het team: David en ik met Birgit

Met twee van de 'cursisten'

In actie

En nog meer oefenen! Kijk ze 'ns enthousiast zijn :-)

Safari njema

Onze trip dit weekend naar Mikumi National Park begon vrijdag, toen we samen met onze gids Santiago de inkopen gingen doen. Op de fiets, slingerend door plekken in Ifakara waar we nog niet geweest waren, gingen we naar de markt om alles in te slaan. Water, brood, groenten, chips, soda, Snickers, beleg... Onze tassen zaten vol!

Gelukkig paste alles in Santiago's auto, waar hij ons om half 5 's ochtends in kwam ophalen. Het was dezelfde auto waarmee we naar Udzungwa waren gereden, maar gelukkig had 'ie in de tussentijd een onderhoudsbeurt gehad, en piepte en kraakte de auto een stuk minder. Genietend van de langzaam lichter wordende omgeving en de prachtige zonsopkomst zijn we naar Mikumi gereden, waar we om half 9 aankwamen. Daar zijn we doorgereden naar Campsite number 2 - op weg daarheen zijn we al talloze keren gestopt om foto's te maken van alle dieren die we al tegenkwamen - waar we onze tenten hebben opgezet en hebben ontbeten. De campsite had in het midden een gigantische baobab boom, waar je in kon klimmen via een trap. Dit maakte de campsite niet alleen heel mooi, maar de boom maakte alles ook veiliger: mochten we worden aangevallen door olifanten of buffalo's, dan konden we daarin klimmen. Dit was gelukkig - en uiteraard - niet nodig.

Nadat de tenten stonden en onze buiken gevuld waren, gingen we op 'echte' safari. We hebben de hele dag rondgereden in onze minivan (we zijn te cool voor een jeep). Santiago wist telkens precies waar we moesten zijn. Zo zijn we naar een kleine vijver gereden, waar drie nijlpaarden waren, waarna we naar de hippo-pool zijn gereden, dwars door een landschap waar op dat moment precies alle beesten liepen op weg naar water. We hebben drie grote groepen olifanten 'on the move' gezien, waarvan één groep met ongeveer 20 olifanten vlak voor onze neus de weg overstak. Santiago wist precies hoe dichtbij we konden komen om een 'pas op, niet verder'-houding uit te lokken zonder dat we daadwerkelijk werden aangevallen. Er was één 'papa-olifant', die ons heel goed in de gaten hield, en overal liepen kleine baby-olifantjes. Ik had de hele tijd 'zet je beste beentje voor, zing het laag en luid in koor, stappen wij voorbij, ga dan gauw opzij (...) als een echte militair!' in m'n hoofd. Naast - heel cliché, maar waar - 'The circle of life'.

Overal liepen ook giraffes, die heel nieuwsgierig elke keer naar ons stonden te staren als we langs reden, en keihard kunnen rennen in slow motion. Verder waren er honderden antilopen, en liepen er groepjes zebra's rond, met strepen die wel geschilderd lijken, zo mooi en perfect dat ze zijn. In de verte konden we vaak wel een groep buffalo's of wildebeesten/gnoes spotten ('Er is een stormloop, in de vallei... En Simba is beneden!'). Ook liepen er regelmatig Pumba's over de savanne, die snel wegrenden met hun staartje parmantig in de lucht. Er waren zelfs een aantal baby-pumba's!

Het hoogtepunt van de safari was voor mij het moment waarop we leeuwen zagen: we waren aan het begin van de safari al langs een boom gereden waar we heel ver weg in het gras een oor en een zwiepende staart konden zien, maar om nou te zeggen dat dat indrukwekkend was... Niet bepaald. Op weg naar de hippo-pool reden we echter weer langs dezelfde boom, en aangezien wij de enigen waren is Santiago illegaal van het pad afgereden om 5 meter naast de leeuwen te stoppen. Hierdoor konden wij prachtige foto's maken en genieten van deze majestueuze beesten. Er lag één mannetje, met zijn drie vrouwen. Het was echt het typische Afrikaanse plaatje: leeuw onder boom in de savanne, met typisch Afrikaanse bomen op de achtergrond. Wat een ervaring en wat heb ik toch een geluk om dit mee te maken! Het is gewoon niet in woorden uit te drukken hoe ongelooflijk awesome, vet, tof, cool, fantastisch, geweldig dit was!

Na dit machtig mooie moment zijn we doorgereden naar de hippo-pool, waar ongeveer 15 nijlpaarden lagen te chillen en te scheten in het water. Aan de kant van de vijver lagen nog een aantal krokodillen, en er was een grote groep bavianen die - zeer voorzichtig, uit angst voor die krokodillen - wat kwam drinken. Het perfecte moment om te lunchen!

Na deze idyllische, maar late, lunch zijn we afgepeigerd teruggegaan naar onze campsite, waar we hebben uitgerust en eten hebben gemaakt. Terwijl ik bezig was met de guacamole, liep er opeens een groep olifanten vlak langs de campsite; één olifant heeft zelfs een slokje water uit de wc genomen! Dan word je wel met de neus op de feiten gedrukt dat wij hier de gasten zijn. Ze bleven echter op een eerbiedige afstand van ons, en waren absoluut niet bedreigend. Na een prachtige zonsondergang hebben we onze aardappels-met-groenten-in-aluminium-folie-maaltijden (Lara's geweldige idee) in de kampvuren gelegd, waarna we ze met veel smaak en een glaasje wijn hebben opgegeten. Daarna hebben we nog even rond een kampvuur gezeten en gepraat, en zijn we redelijk op tijd onze tenten en lakenzakken ingekropen.

Alhoewel het een super geweldige ervaring was om in een tentje in een wildpark te slapen, heb ik toch niet een geweldig goede nacht gehad. Ik werd van elk geluidje wakker, omdat ik dacht dat het een leeuw was. Verder was het koud, en lag Santiago 'de Buffalo' te snurken (David dacht dat Santiago's gesnurk een buffalo was, en liet Maarten bijna niet naar de wc gaan 's nachts). Maar goed, ik kan wel tegen een korte nacht. Rond zonsopgang werden we wakker gemaakt door Santiago, die ons wees op de leeuwen die met elkaar aan het praten waren - ver genoeg bij ons vandaan om ervan te kunnen genieten...!

Voor het ontbijt zijn we nog langs de 'leeuwenboom' gereden - de leeuwen waren de hort op - en zijn we op zoek gegaan naar luipaarden. We hebben er helaas geen gezien, maar we zijn wel naar de andere kant van het park gegaan. Dit was een totaal andere omgeving: heuvelachtiger en droger. We hebben prachtige bomen-met-herfstkleuren, pumba's en giraffes gezien. Na het ontbijt hebben Lara en Maarten nog wat rondgereden (ik heb overigens ook even een rondje gereden!). Ondertussen deed Santiago alsof hij een toerist was ('Look, a zebra, I want to take a picture! Waaauuuw, a tree! I want to take a picture!'). Opeens zagen we allemaal dieren - buffalo's, giraffes, zebra's en antilopen - wegrennen van iets. Het leek wel alsof er een bom was ontploft, zo hard stoven al die beesten in paniek weg. De giraffes waren het meest elegant, met hun 'slow motion'-spurt. We hebben nog ons best gedaan om de leeuw - die dit waarschijnlijk had veroorzaakt - te vinden, maar dat is (helaas) niet gelukt. Maar die rennende beesten alleen al waren prachtig om te zien: Afrika in actie!

Na nog een aantal uren safari - zonder veel 'noemenswaardige' gebeurtenissen (alhoewel elke giraffe en zebra en olifant me weer blij maakten, en het geweldig was om met m'n hoofd uit het dak rond te rijden) - hebben we wederom geluncht bij de hippo-pool. Hierna hebben we onze tentjes ingepakt en zijn we naar huis gereden. Veel heb ik niet meegekregen van de terugreis: de helft van de tijd heb ik liggen slapen! Safari is fantastisch, maar energievretend.

Ik ben dan ook, na een heerlijke douche en maaltijd, vroeg gaan slapen. Want ik had wel weer wat energie nodig voor 'n nieuwe week in het ziekenhuis. Het is namelijk Reanimatie Presentatie Week! Maar daar later meer over, nu ga ik jullie jaloers maken met safari-foto's!

De campsite

Op safari!

Bij de vijver met drie nijlpaarden - zie je ze?

Olifanten!

Zebra's en gnoes!

Giraffes!

Nijlpaarden!

En leeuwen!!!! 

Bovenste foto is oningezoomd, tweede (uiteraard) wel

Olifanten bij onze tenten (Maarten komt overigens aangereden met Santiago die uit het dak steekt)

The campsite by night

(Spot de olifanten in de bovenste plaatje!)

Moe maar blij na een nacht in 'n wildpark te hebben overleefd! Met uitzicht over Mikumi :-)

(De beste foto's heb ik uiteraard met m'n 'echte' camera gemaakt, maar die zijn voor als ik terug ben!)

Reanimeren

Deze week hadden David en ik besloten om weer lekker naar de algemene kinderafdeling te gaan. De Neonatal Ward begon z'n (emotionele) tol te eisen. Deze week was tevens een 'vakantieweek': op maandag werd er herdacht dat er een belangrijk persoon was overleden (ofzo, ik snapte het niet helemaal), en woensdag werd het islamitische offerfeest gevierd. Hierdoor werd de dinsdag ook als een vrije dag gezien. Dit betekende dat alles wat meer polepole (= langzaam) werd gedaan, maar ik was elke vrije dag weer positief verrast dat alle interns uiteindelijk kwamen opdraven.

Ik ben deze week een aantal keer een kleine discussie met een paar interns aangegaan. Want waarom kan dit kind niet naar huis? Antibiotica mee, en hopsakee! Beter voor hun financiële situatie, en waarschijnlijk beter voor het kind. En waarom wordt het gewicht soms niet goed bijgehouden bij ondervoede kindjes? Hoezo krijgen ze niet altijd de juiste medicatie? Ze geven hier ook vaak de moeder de schuld over het feit dat ondervoede kinderen niet goed aankomen, maar dit komt omdat het ziekenhuis geen F-75 (= speciale voeding voor ondervoede kinderen) heeft, en de ouders daarom zelf een imitatie-voeding moeten maken. Er wordt hen echter niet uitgelegd waaróm en op welke manier dit moet gebeuren. Dit is een taak van de verpleegkundigen, maar ik vraag me ten zeerste af of zij weten hoe F-75 gemaakt moet worden... Ik heb dr. Emmanuel er in ieder geval van kunnen overtuigen dat hij tegen de ouders moet zeggen dat zij aan de verpleging vragen hoe ze de juiste voeding moeten maken. Hij staat erg open voor al mijn vragen en suggesties, net als de andere interns. Nu misschien de verpleging nog een lesje 'hoe maak ik F-75?' geven. En zorgen dat de artsen elke dag het gewicht bepalen én dat er dan wordt uitgerekend hoeveel voeding het kind elke 3 uur moet krijgen. Dit gebeurt helaas nog niet altijd.

Maandag heb ik een kindje opgenomen op de Neonatal Ward (jaja, zeg maar niks, op dag 1 al m'n voornemen daar niet te komen verbroken), met een gigantische huidinfectie. Zo ongelooflijk zielig. Ze had zichzelf helemaal hees gehuild, maar ik snap helemaal waarom: haar hele rug was vuurrood, en op haar kin, kaak en in haar liezen zaten talloze puistjes en cystes. We zijn begonnen met antibiotica, en hopelijk komt ze er weer bovenop. Helaas kon haar moeder niet voeden in verband met een borstontsteking, maar Lizzy heeft kunstvoeding gekocht, dus hopelijk krijgt ze nu een beetje voedingsstoffen binnen.

Woensdag had ik samen met dr. Emmanuel een klein 8-maanden-oud ventje gezien. We hebben hem gediagnosticeerd met niet goed behandelde malaria en een erge bloedarmoede. Na overleg hadden we besloten om hem geen antibiotica te geven: hij had geen hoge koorts, was alert, had geen aanwijzingen voor een lokale infectie en hij was niet ernstig ziek/kritiek. Wel waren we begonnen met anti-malaria middelen en kreeg hij een bloedtransfusie. Donderdag zaten we in de overdracht, toen de ouders hem op de 'onderzoeksbar' legden. Dood. Van een zwak, maar alert en absoluut niet doodziek kind (hij speelde met m'n stethoscoop en hield m'n handen vast toen ik hem liet zitten om hem te onderzoeken!), naar een dood kind. Zonder een verhaal daartussenin. Ik voelde me vreselijk schuldig: had ik dit kunnen voorkomen? Er ontstond een levendige discussie (onder andere over het nut van antibiotica starten, waar dr. Emmanuel en ik niet voor hadden gekozen), waardoor ik me alleen nog maar meer schuldig voelde. Na de overdracht ben ik in huilen uitgebarsten. Want alhoewel ik er ook nu nog van overtuigd ben dat ik de goede keuzes heb gemaakt, twijfelde ik toch heel erg aan mezelf. Ik had het even helemaal gehad met dit ziekenhuis, en dode kinderen en Afrika in het algemeen. Gelukkig had ik David, die kon me troosten. En kwamen we Birgit, de Duitse kinderarts, tegen.

Zij heeft me gerust weten te stellen: antibiotica hadden niet geholpen bij dit ventje. Daarnaast hebben we met haar een heleboel geregeld voor onze reanimatie presentatie: we hebben hem doorgesproken, samen met de aangepaste flowchart die David en ik hadden gemaakt. We hebben data vastgelegd met de verpleging én de interns. We hebben de locatie gereserveerd. We gaan het écht doen: volgende week geven David en ik in ieder geval drie presentaties, waarna we naar het skills lab gaan om iedereen te laten oefenen op poppen. We gaan er (hopelijk) voor zorgen dat de opvang van pasgeboren baby's beter gaat verlopen. Dat wij straks niet meer gebeld hoeven te worden door Lara, maar dat de verpleging en de interns het zonder onze hulp kunnen. Dat we straks naar Nederland terugkeren met het idee dat we op afstand nog steeds levens redden door de kennis die we hebben overgedragen.

En dat voelt goed. We gaan niet alleen baby's (en poppen) reanimeren. Ikzelf was ook weer een beetje 'gereanimeerd' door deze vooruitgang. Uiteindelijk is dit hetgeen dat ik moet onthouden, en is dit hetgeen dat - hopelijk - een lang(er) effect heeft op de gezondheidszorg hier.

Zo zijn we alweer halverwege ons coschap hier. Met ups en downs, lachen en tranen. Ik ben blij dat ik dit mag meemaken, en dat ik dit mag meemaken met David en Lara. Dit weekend gaan we er lekker tussenuit: naar Mikumi National Park. Maar dat is voor een volgende blog.

Tutaonana!

P.S.: Donderdag schrijven, vrijdag online zetten betekent dat er natuurlijk altijd nog iets gebeurt in de tussentijd. Vandaag - vrijdag - hebben we nog met succes twee pasgeborenen gereanimeerd/opgevangen, gebruik makende van 'ons' stroomdiagram. De één ligt opgenomen op de Neonatal Ward, want 'ie gaat nog niet heel lekker. Hopelijk gaat 't snel beter met 'm... Met de ander gaat het fantastisch! Dat was sowieso een bijzondere opvang: ik stond erbij om het kind op te vangen tijdens een keizersnede, wat hiervoor nog (bijna) nooit gebeurd is. Dankzij/via Lara worden we nu op de hoogte gebracht van spoedsectio's.
En verder! David had voorgesteld, aan de hand van de overdracht van donderdag (met dat jochie...), om na de ochtenvisite briefjes te geven aan de intern 'on call', met daarop de namen van kritieke patiënten, die sowieso nog moeten worden nagekeken. En vandaag liet dr. Praygod ons trots een briefje zien met daarop de ernstig zieke patiëntjes van de Neonatal Ward! Heerlijk om te merken dat er serieus naar ons geluisterd wordt, en 't is ook een echte overwinning voor David! :-)

We zijn naar een weef-atelier geweest deze week!

En ik was uitgenodigd door een nurse voor de fundraiser van het kerkkoor 'Jesus Life'. Veel dansen en playbacken, weinig zingen...

Nog wat foto's van het ziekenhuis

(Foto's ©David vd L)

De aankondiging voor onze 'neonatal resuscitation course'! Ik ben super trots op ons :-)

Daar komt de bruid...

OK, ik heb jullie veel te lang in spanning laten wachten. Sorry. Want jullie wachten natuurlijk al twee weken op het nieuws van de jurken die we lieten maken. Ze waren, in één woord, afgrijselijk. Niet te filmen gewoon. Gedrochten van heb ik jou daar, soepjurken xxl, met een hoge hals, geen taille, en te lange lengte. Absoluut niet zoals mijn voorbeeldtekening.

Omdat de jurken niet erger konden worden, besloten we om er zelf maar mee aan de slag te gaan. Een knip in de hals: hopsakee, we hadden een mooie - wat diepere - v-hals. 10 centimeter van de onderkant af. Mouwen eraf getornd. En als kers op de taart: een riem, om die taille toch wat vrouwelijker te maken. Het resultaat, alhoewel nog steeds niet echt 'Westers waardig', was uiteindelijk stukken beter dan waar we mee begonnen. Prima om een avondje aan te hebben naar een bruiloft.

Want ja, daarvoor hadden we die jurken natuurlijk laten maken. En 't was me toch een goede avond! Alleen de locatie is al bijna een hele blog waard: een gigantische zaal met overal lampjes, glitters, kanten vlaggetjes, tule, roze en zilver en wit, neprozen, en een groot podium voor het bruidspaar met alles wat in de zaal aanwezig was in het kwadraat. De stoelen voor de genodigden stonden in rijen, gericht naar het podium. Aan de zijkanten van het podium stonden tafels en stoelen voor de familie van het bruidspaar. Wij kregen de ereplaats: vooraan, op stoelen die óók nog eens een plastic hoes hadden. Dit gaf een prachtig uitzicht over het hele gebeuren, maar ook een zwetende bips en een spotlight voor de video die werd gemaakt van het hele gebeuren. Voortdurend werd de camera, met een gigantische grote lamp daarop gemonteerd, op ons gericht. Je kon zien wat er werd gefilmd via een groot dia scherm, dus dit zorgde voor redelijk wat ongemakkelijke momenten.

De avond begon met de aankondiging en aankomst van Nestory's familie. Al dansend liepen ze naar voren, waarna ze nog even hun danskunsten lieten zien. Daarna kwam de familie van de bruid al dansend richting podium. Daar aangekomen werden ze begroet door de familie van Nestory, en werd er wederom gedanst. Na verloop van tijd kwam heel de zaal naar voren, en ook wij konden het niet laten om even lekker mee te hopsen en te billen-schudden. Vooral Lara was hier goed in, en er ontstonden meerdere keren dance-offs tussen de wazungu en de Tanzanianen. Heerlijk!

Hierna was het tijd voor het bruidspaar en hun entourage: bruidsmeisjes en -jongens en een hele fanfare ontbraken niet aan de festiviteiten. Blijkbaar moet alles dansend worden gedaan, want ook deze groep kwam al swingend naar voren. First order of business: de taart aansnijden. Er waren drie taarten: één voor het nieuwe echtpaar, de andere twee voor de families van het bruidspaar. De bruid bracht al dansend de taart naar de familie van Nestory, en bood deze op haar knieën aan. Nestory, aan de andere kant, mocht de taart gewoon - dus uiteraard wel al dansend - aanbieden, en de familie van de bruid deed heel eerbiedig naar hem toe. We weten dus wel hoe de rolverdeling hier geregeld is...

Daarna was het tijd voor de toast: drie flessen champagne werden gezegend door de eregasten - wij - en de familie van het bruidspaar. Vervolgens was het een wedstrijdje 'wie kan de kurk het hoogst laten schieten?' en kwam iedereen (natuurlijk al dansend) glaasjes klinken met het bruidspaar. 500 gasten, dat duurt wel even!

Gelukkig was het daarna etenstijd, want het was al half 11 en onze buiken rommelden een beetje. Handjes wassen, bordje vol gestapeld met eten (twee soorten rijst, aardappels, pasta, drie sauzen, salade, vis en twee soorten vlees én een watermeloen) en met de hand eten: the true Africa experience! Ondertussen werden we he-le-maal gek van Enrique Iglesias die tot 10x toe herhaald werd door de DJ, maar goed, lekker was het wel!

Na het eten en de speeches kwam het meest bizarre van de avond: de cadeaus. In een grote sliert kwamen telkens weer andere groepen - oneindig veel groepen - cadeautjes aanbieden aan het bruidspaar. Al dansend toonde ze aan hen en aan ons wat ze gekocht hadden: kanga's, doeken, schaaltjes, kommen, blousjes, stropdassen, een matras, lakens, kussenslopen, ... Het hield maar niet op! Opvallend was hoe ongelooflijk stoïcijns - chagrijnig, bijna - het bruidspaar hieronder was. Er kon gedurende de receptie bijna geen lachje af.

Maar goed, niet alleen het bruidspaar verdiende cadeautjes. Ook Nestory's moeder en zus, en de moeder van de bruid werden overgoten met doeken, dekens, lakens en kanga's terwijl ze op een plastic stoel zaten en al even nors keken (als het al niet norser was) als het kersverse bruidspaar. Je zou toch verwachten dat dit een vrolijke aangelegenheid zou zijn! Maar eigenlijk waren met name de gasten vrolijk en blij. Nestory zag denk ik met elke minuut meer Tanzaniaanse shillingi uit z'n zak weg sijpelen.

Tijdens het foto moment - waarbij iedereen ook nog even de gelegenheid aangreep om over de microfoon te vragen hoe het met iedereen ging en er reclame werd gemaakt voor alle mensen die aan de bruiloft hadden meegewerkt - hadden wij er genoeg van. Blijkbaar was het enige dansmoment aan het begin van de avond geweest, en we hadden geen zin om iedereen individueel voor het bruidspaar ze zien knielen voor een foto (uiteraard met een uitgestreken gezicht). Nestory had vervoer terug geregeld, dus uiteindelijk waren we zo thuis.

Wat een ervaring! Ik heb er volop van genoten, van de kitscherige locatie tot de chagrijnige gezicht, van de muziek tot de cadeau-parade. Het was he-le-maal fantastisch!

Van zaterdag op zondag had ik een korte nacht: we sliepen rond 2 uur, en werden iets voor half 6 wakker om Robin en Anna Mirra uit te zwaaien (waarna ik de slaap niet meer kon vatten). Hun tijd in Ifakara zat er namelijk alweer op. Toch raar om ze weg te zien gaan, want we zijn in de afgelopen vier weken goed bevriend geraakt met hen, en we hebben heel wat heftige en mooie dingen samen beleefd. Wel zijn er weer nieuwe buitenlandse studenten aangekomen: Lizzy, uit Duitsland, versterkt nu ons team op de kinderafdeling, en Maarten, uit Leiden, gaat samen met Lara bevallingen geleiden op de Labor Ward.

Anyway, dat was m'n weekend! Want zondag hebben we niet veel meer gedaan dan zitten, lezen en rusten. Op naar een nieuwe week in het ziekenhuis! En voor deze blog: op naar de foto's!

Mijn jurk, voor en na. Prima geworden, toch?

Onze ereplaatsen op de bruiloft

Het podium en de dansvloer

Dansen!

Het bruidspaar en hun entourage

Een close-up van de tortelduifjes, tijdens één van de weinige lach-momenten

Tijd om te toasten!

Grenzen

Deze week in 't St. Francis Hospital was voor mij heftig, maar ook heel 'rewarding'.

Maandag ben ik een dagje ziek thuis gebleven, na een vreselijke nacht slapen en met een flinke verkoudheid die was komen opzetten. Ik heb gelukkig nog wel goed m'n verjaardag kunnen vieren: op facebook, via WhatsApp en de mail stroomden de felicitaties binnen, en ook hier in Tanzania hadden ze goed hun best gedaan. Zo hadden ze ballonnen opgehangen, waren er een aantal cadeautjes en mocht ik 's avonds kaarsjes uitblazen die in de pannenkoeken waren gestoken. En ik heb natuurlijk met een aantal mensen gebeld.

Dinsdag ben ik weer rustig aan begonnen, op de 'gewone' kinderafdeling. 's Middags hebben we gewerkt aan de reanimatie-presentatie voor de reanimatiecursus. Helaas viel de stroom uit, en omdat Lara's laptop maar een kwartier zonder stroom kan hebben we 'm niet af gekregen.

Woensdag voelde ik me weer goed genoeg om naar Neonatal Ward Sauna te gaan. In de tijd dat ik er niet was, merkten we echter al wel dat mijn Campagne Vocht z'n vruchten begon af te werpen: er werd druk gerekend, en intern Rashid legde aan de nieuwe intern uit hoe je op de juiste manier de vochtbehoefte moest bepalen! De statussen die ik heb bekeken, noemden bij het beleid-gedeelte ook telkens op welke manier de baby's aan eten en vocht moesten komen, en hoeveel ze dan moesten krijgen (in het geval van een infuus, of cupfeeding/maagsonde).

Die middag stond ik ook voor het eerst ingeroosterd: ik moest samen met de nieuwe intern Emmanuel alle kindjes die werden opgenomen zien en beleid bepalen. Emmanuel vertelde me dat er een kindje was opgenomen op de Neonatal Ward, en vroeg of ik daar even naar wilde kijken. Tuurlijk, geen probleem. Toen ik echter aankwam op de Neonatal Ward, bleken intern Praygod (zo heet 'ie, echt waar, ik maak geen grapje) en een kinderarts daar bezig te zijn met een reanimatie. Ik heb me in eerste instantie een beetje op de achtergrond gehouden, en hield me vooral bezig met het beleid van het net opgenomen kindje. Ik zag echter al vrij snel dat de beademing die aan het andere kindje werd gegeven niet correct werd uitgevoerd. Het koppie lag niet goed, en ook het tempo van de beademing lag te laag. Ik heb daarom - voor even, dacht ik toen -  de beademing overgenomen. Omdat het hartje goed klopte, waren borstcompressies niet nodig. De kinderarts liep weg, en ook Praygod verdween uit het zicht. Die zijn wat halen, dacht ik. Ha, naïeveling die ik ben! Na enkele minuten beademen, terwijl het zweet van me afdroop, heb ik de deur die de 'hot room' met de 'cold room' verbindt geopend. Praygod stond op het punt om te vertrekken, de kinderarts was in geen velden op wegen te bekennen. "Waar is de kinderarts?" vroeg ik aan Praygod. Die bleek weg te zijn, hij had 'n vergadering. Een vergadering?! Liet hij mij, een student, alleen achter tijdens een reanimatie om naar een vergadering te gaan?! Ik voelde me zó in de steek gelaten! Ik waak er voortdurend voor dat ik niet (te veel) over mijn grenzen heen ga, maar nu werd ik gewoon door iemand anders even lekker 100km over mijn grens geplaatst doordat die persoon naar een vergadering moest. Sta je daar, met een bijna-dood kind, in je uppie.

Ik heb Praygod gedwongen om bij me te blijven. Die arme jongen had sinds de ochtend geen hap meer gegeten, terwijl het nu half 5 was. Maar 't is een lieverdje, en hij begreep me. Of ik was gewoon heel dwingend, dat kan ook. (Is "I need you to stay with me, I don't want to be here alone, with a dying baby!" dwingend..? :-P Ik heb hem uiteraard gezegd dat ik het echt begrijp, van dat 'ie honger heeft en naar huis wil, maar dat ik gewoonweg niet alleen wilde zijn.) Tussen de beademing door heb ik snel Lara gebeld en gevraagd of ze richting het ziekenhuis wilde komen. Ik voelde de bui namelijk al hangen: Praygod vertelde me dat ze al ongeveer 3 uur bezig waren met reanimeren nadat ik gevraagd had hoe lang dit kindje al zo slecht was. En het kindje ademde niet meer zelf. De enige reden dat we nu nog een kloppend hartje hadden, was omdat wij door middel van de beademing mechanisch lucht, en daardoor zuurstof, in z'n longetjes pompten.

Gelukkig waren Lara en David, die ook meekwam, er snel. Samen hebben we beademd en overlegd, bij gebrek aan een supervisor. De kans dat dit kindje nog zelf spontaan zou gaan ademen was nihil, en ook als dat zou gebeuren zou hem geen lang (of gelukkig) leven beschoren zijn. We hebben dus besloten om te stoppen met beademen, om hem op een rustige manier zijn laatste minuten op aarde te laten beleven. We hebben aan de moeder gevraagd of zij haar zoontje wilde vasthouden, maar dit wilde ze niet (en de verpleging keek ons overigens ook heel raar aan). Daarom hebben we hem lekker in doeken gewikkeld en heeft Lara met hem rondgelopen en lieve dingen tegen hem gezegd.

Ondertussen was het net opgenomen kindje ook gestopt met ademen (alhoewel z'n hartje nog wel klopte), dus ik stond hem te beademen terwijl de tranen over mijn wangen liepen en ik m'n snikken met moeite kon binnenhouden. Gelukkig krabbelde hij na een tijdje weer op, en begon hij zelfstandig te ademen. Hierdoor stonden we met z'n drieën rond het andere kindje toen hij overleed. Ik hoop dat we hem op die manier nog een goed einde van zijn - veel te korte - leventje hebben gegeven. Als ik voor hem had kunnen zingen - da's vrij onmogelijk met 'n brok in je keel - had ik 'n basisschool liedje voor hem gezongen: 'Stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw, de hemel en de aarde...'

Thuis ben ik onder de douche gaan staan, heb ik lekker gehuild, en heb ik met Bouke gebeld. Wat. Een. K*tdag. Het is niet alsof er een andere uitkomst zou zijn geweest, maar ik had wel net - actief - besloten om te stoppen met beademen, waardoor er iemand - een kleine, onschuldige baby - was overleden. Dat gaat je niet in de koude kleren zitten.

Ik had de volgende dag - begrijpelijk, hoop ik - geen zin in het ziekenhuis. Maar goed, 'put on your big girl panties and deal with it', dus ik ben wel naar het ziekenhuis gegaan. Waar ik best blij mee was. Want er gebeurde iets waardoor ik mijn aanwezigheid hier weer als iets 'positiefs' zag.

Gedurende de bijna twee weken dat ik nu op de neonatologie heb gestaan, heb ik een 'projectje' gehad: een te vroeg geboren meiske. Ik had een (voor hier) ingewikkeld vochtbeleid bepaald, wat goed werd uitgevoerd. Ze kwam aan in gewicht, leek wat alerter en minder ziek, en begon al wat actiever te worden. Gisteren deed Praygod een gedeelte van de visite, terwijl ik ergens anders mee bezig was. Onder andere ook 'mijn' meiske werd door hem gezien. Dacht ik. Maar aan het einde van de visite, toen ik het merendeels had overgenomen, zat haar mama opeens tegenover me, met 't popje in haar armen. En het klinkt misschien als iets kleins, maar het deed me zoveel goed om te weten dat haar moeder me vertrouwt, en dat ze liever wil dat ik naar haar kijk en voor haar zorg dan dat Praygod - of iemand anders - dat doet. En het is misschien maar een druppel op een gloeiende plaat, maar voor dit meiske, en haar moeder, maak ik blijkbaar een wereld van verschil. Dat voelt fijn, zeker na een dag zoals woensdag.

Vrijdag was weer een 'normale' dag, en nu is het weekend, met een bruiloft in 't verschiet. Op dagen als woensdag vraag ik me af wat me in vredesnaam bezielde om naar Afrika te vertrekken. Maar op andere dagen geniet ik met volle teugen van deze ervaring. En hopelijk blijft dat laatste gevoel de bovenhand houden.

En nu: nog wat foto's!

Op m'n ballonnentroon met m'n pannenkoekentaart!

Met Alpha, derdejaars geneeskundestudent, in het ziekenhuis

Niet alleen mensen-mama's verblijven in de Maternity Ward, maar ook deze kat met haar p/snoesjes

Double rainbow all the way across the sky!

Een dia van een presentatie deze vrijdag. Beetje ironisch gezien mijn ervaring afgelopen woensdag, of niet?

Het paradijs

Ik ben in de hemel op aarde geweest. Echt waar.

Na dá-gen regen, hadden we de gok gewaagd om toch een auto te regelen om ons zondag naar Udzungwa Mountain Park te brengen. Robin en Anna Mirra vertrekken namelijk volgende week, dus het was nu of nooit. Voor hen in ieder geval.

We hadden geen betere dag kunnen uitkiezen. De regen was gestopt, de wegen weer redelijk droog, en het was de helderste dag die ik tot nu toe hier heb meegemaakt. Dat beloofde dus een prachtige tocht en een geweldig uitzicht.

Zondagochtend, half 8, begon onze reis naar het park in een krakend, piepend, vast-en-zeker-APK-afgekeurd busje, met als chauffeur onze touroperator Santiago. Door de regen zaten er erg veel kuilen in de weg, dus het was niet een erg comfortabele rit, maar we arriveerden toch binnen 1,5 uur bij de ingang van het park. Na betaling hebben we als opwarmertje het Prins Bernhard trail gelopen. Zo genoemd omdat het park in 1992 door onze eigen prins Bernhard is geopend. Dit pad was maar 1 kilometer, en eindigde bij een kleine waterval. Dit vonden we al helemaal fantastisch, maar we werden uitgelachen door Santiago en Godfrey, onze gids in het park. Dit was nog niks vergeleken met de 'echte' wandeling die we zouden doen, vertelden ze ons.

En gelijk dat ze hadden! De 'echte' trail was 6,2 km, het Sanje Waterfall Trail. We moesten voor dit trail nog een stukje rijden met de auto, en daarna een stuk lopen voor we echt bij de ingang van het park waren. Al voor we het park echt ingingen, waren we aan het oh-en en ah-en over het prachtige uitzicht over de vlakte naast de berg. Wederom werden we uitgelachen door Godfrey: dit zou nog maar de 'small view' zijn. Nou, dat beloofde wat!

Het was een gemiddeld warme dag, 25 tot 30°C, met zo nu en dan een wolkje. En dat berg op. Dus puffend, steunend, en voortdurend genietend en oh-end en ah-end, liepen we die berg op. We stopten regelmatig bij verschillende bomen, die voor houtkap zijn bedoeld, of geneeskrachtige of giftige eigenschappen hebben. Zo zijn we de boom tegengekomen die alles geneest (behalve aids). Robin, die suikerziekte heeft, heeft daar wat van meegenomen. Of wat dacht je van de viagra-boom? Er was ook een boom die miskramen opwekte, stof voor de filosofische discussie of dat nou een medicinale of giftige boom is.

Ondertussen werd het geluid van stromend water steeds harder. Na een 'hoekje' om te zijn gegaan, zagen we aan de overkant van een vallei het einddoel van de tocht: de 230-meter-hoge Sanje Waterfall. Prima plek om wat te drinken en te eten en om van het uitzicht te genieten! Overal waren vlinders, en cicades, en je hoorde voortdurend het geluid van de waterval. Idyllisch!

Maar we waren er nog niet! Het einddoel was namelijk de top van die waterval. Dus we liepen weer verder, bergop. We kwamen nog een prachtige zwart-met-rode-poten miljoenpoot tegen. Ook hebben we, als echte apen, geslingerd aan een liaan (of als Tarzan, Daan?). We liepen langs een groepje White Colobus apen, en zagen een aantal vlinders die alleen in Udzungwa National Park voorkomen. Een hele stoet aan mieren liep van een termietennest terug naar hun eigen kolonie, om daar de meegebrachte termieten op te peuzelen. We hebben, geneeskundestudent waardig, gegiecheld over Testicle Fruits. En ondertussen zagen we door de bomen de 'small view' steeds groter worden, naarmate we hoger klommen.

Godfrey hield ons op de been door ons telkens te vertellen dat we er 'bijna' waren. Na wat voor ons gevoel een eeuwigheid-en-een-beetje duurde, waren we er dan eindelijk: de top. Vanaf een rots, boven de waterval (het water stroomt in een halve cirkel om de rots heen voordat 't naar beneden stort), heb je de 'big view': je kunt ki-lo-meters ver kijken. En omdat het super helder was, konden we alles fantastisch goed zien. De bergen in de verte, het dorpje aan de voet van de berg, de vlakte daartussen, riviertjes, wegen... En dat alles gekaderd tussen de bomen en lianen die op de bergrug groeiden, met het eeuwige gedonder van de waterval op de achtergrond. Zo ongelooflijk móói. Een plek dat 'Snicker Moment'-waardig is (een begrip in onze familie, dat ik heb geïntroduceerd aan David, Lara, Robin en Anna Mirra): na een lange inspanning op een mooi uitzichtspunt een snackbar eten, volledig opgaand in de omgeving. En 't was het beste Snicker Moment ooit!

Onze wandeling was echter nog niet afgelopen. Na een eeuwigheid genieten, zijn we nog wat verder naar boven gelopen, naar twee kleinere watervallen. Aan de voet van de derde waterval, die 70 meter hoog is, konden we zwemmen. Iets minder idyllisch dan verwacht (het water was koud, er waaide een harde wind veroorzaakt door het vallende water, de stroming was sterk, en je kreeg voortdurend slokken water in je mond en en stuifwater in je ogen), maar alsnog Efteling- of sprookjeswaardig. Drijvend op m'n rug in het water, terwijl ik naar de waterval lag te kijken, bedacht ik me dat ik toch wel enorm veel geluk heb: zwom ik daar, in Afrika, aan de voet van een waterval, in een prachtig park, omgeven door vrienden, tijdens een coschap. Wat kun je nog meer wensen? Hoe vaak kun je dat in je leven doen? Hoeveel mensen kunnen zeggen dat ze dit gedaan hebben? Ik zwom verdorie gewoon aan de voet van een waterval!

Na een veel te korte tijd hebben we ons weer omgekleed en zijn we teruggegaan. We hebben van een late lunch genoten op het 'big view' uitzichtspunt en zijn daarna in een kwart van de tijd die het kostte om naar boven te gaan naar de voet van de berg gelopen. Vervolgens zijn we 1,5 uur door elkaar geschud in 't busje, waarna we moe maar zéér voldaan aankwamen in het guesthouse. Daar werden we verwend met het lekkerste avondeten wat we tot nu toe gehad hebben (gekruide groenten gewikkeld in omelet-achtige flensjes), om vervolgens ons bed in te duiken.

En vandaag ben ik jarig! Dankzij een gebroken nacht en een stevige verkoudheid - die gelukkig pas vannacht is komen opzetten - heb ik een erg krakkemikkig begin van m'n 26e jaar. Maar dat mag de pret niet drukken: vanochtend is er voor me gezongen en heb ik op een echte verjaardagsstoel-met-ballonnen mogen zitten. Verder stromen de verjaardagswensen binnen en heb ik een aantal cadeautjes en kaartjes mogen uitpakken. En ik vier m'n verjaardag in Tanzania! Hoe geweldig is dat? Vanmiddag eten we, zoals het een 25-jarige betaamd, friet, koekjes, chips en pannenkoeken. Want stiekem blijf je altijd een beetje kind.

Lieve iedereen, dit verhaal is alweer veel te lang, dus ik brei er weer een eind aan. Hieronder nog wat foto's, zodat jullie - op afstand - kunnen genieten van het paradijs. Liefs!

De Sanje Waterfall! Zien jullie ook de vorm van Afrika? Wij zijn dus bovenop de waterval geweest!

Godfrey vertelt ons van alles over de verschillende bomen in het park 

Het uitzicht bij de 'big view'! Hoe mooi is dit?

Ik bij het uitzicht! Hemel op aarde!

Het zicht de andere kant op :)

Een deel van de waterval en 't poeltje daaronder waar we in hebben gezwommen!

Een foto van een foto voor een indruk van hoe het was om onder een waterval te zwemmen

Op de terugweg in Santiago's busje (let op de muizenkoning en de Manchester United vlag... ;) )

Je bent wat je eet

Deze week staan David en ik op de Neonatal Unit, een afdeling van twee krappe kamers, waar het standaard 35°C of warmer is, en waar meestal 12 tot 15 baby's liggen. Kindjes met een infectie, prematuren, baby's met geelzucht en kinderen met perinatale asfyxie (= zuurstoftekort rond de geboorte) liggen hier allemaal door elkaar. Er is een 'koude' kamer, waar het nog redelijk in is uit te houden, en een 'warme' kamer, waar een warmtelamp in staat, met geen luchtstroom of zuurstoftoevoer. Hierdoor verandert elke ochtend-visite in een waar sauna-bezoek. Maar dan een sauna waarin je 2 uur door moet brengen in lange broek, dichte schoenen en een witte jas. Het mag duidelijk zijn: ik zweet me te pletter. Wat erg bijzonder is voor mij, ik zweet namelijk normaal gesproken nooit. Maar goed, ik heb het over voor alle mini-kindjes die op de neonatal unit opgenomen zijn.

Helaas zijn er niet veel mogelijkheden tot behandeling. Zo hebben ze geen manier om extra zuurstof te geven aan benauwde kindjes, behalve een 'snorretje' met zuurstof. Dit snorretje wordt dan bovendien vaak gedeeld door twee baby's. Veel meer dan 21% zuurstof kan er niet gegeven worden, en aan CPAP - beademing met continue positieve druk - hoef je absoluut niet te denken. Ook is er geen fototherapie lamp voor de kindjes met geelzucht. Als improvisatie worden ze onder een normale gloeilamp gelegd, maar iemand met een beetje natuurkundige kennis (of algemene kennis...) weet dat een gloeilamp geen UV-licht uitstraalt. En dat is juist wat nodig is bij neonatale icterus... Niet alleen voor ons, maar ook voor de artsen hier erg frustrerend.

Maar je moet roeien met de riemen die je hebt! Bovendien in het niet allemaal kommer, kwel en frustratie. Mijn (niet zo geheime) 'geheime agenda' van deze week - ik heb besloten mezelf elke week een soort van mini-doel te geven - is vocht- en voedingbeleid bij pasgeborenen. Vooral bij zieke en te vroeg geboren baby's is dit namelijk erg van belang: te veel vocht leidt tot hartfalen, te weinig tot uitdroging. Verder moeten de darmen van een baby nog wennen aan voeding, waardoor de voeding langzaam moet worden opgehoogd. Ik had gemerkt dat er hier eigenlijk niet echt wordt gedaan aan (goed) vochtbeleid, terwijl dit in Nederland één van de belangrijkste onderdelen is rond de zorg voor neonaten. Dus, had ik bedacht, kon ik me best inzetten om vochtbeleid hier net even iets meer aandacht te laten krijgen.

Mijn inzet wordt beloond, want terwijl het nu nog maar woensdag is, merk ik dat er tijdens de visites nu al meer aandacht is voor de vochtinname van de neonaten. Zowel de kinderarts als de intern berekenen met enige regelmaat de vochtbehoefte van de baby's. Ook staat er niet meer zomaar 'encourage breast feeding' in de statussen, maar wordt de voeding uitgedrukt in hoeveelheid milliliters per voeding. Als het borstvoeden niet helemaal lekker loopt, wordt er nu ook - naar mijn idee - vaker voorgesteld om 'expressed breast milk' te geven; in Nederland zouden we lekker gaan kolven, hier wordt de melk hardhandig (letterlijk!) uit de borst geperst. Deze melk kan daarna zowel via 'cupfeeding' als via een maagsonde worden gegeven, waardoor de baby krijgt wat 'ie nodig heeft. Verder krijgen een aantal - zieke of te vroeg geboren - kindjes (een deel van) hun benodigde vocht via het infuus. Dit werd, zover ik dat kon beoordelen, in eerste instantie redelijk halfslachtig geregeld: zolang de baby's niet zelf konden drinken, kregen ze standaard om de 3 uur 10 ml vocht toegediend. Maar zo hebben ze mij dat in Nederland niet geleerd! Dus heb ik - heel voorzichtig - met de kinderarts en de interns gesproken en wat voorstellen gedaan. Lo and behold, bij een aantal kindjes wordt nu de benodigde infuusvloeistof netjes per dag uitgerekend! Sommigen krijgen ook al wat voeding oraal/enteraal binnen, en ik heb het niet alleen voor elkaar gekregen dat die hoeveelheid wordt afgetrokken van de toegediende infuusvloeistof, maar bij één mini-prematuur bekijken ze nu - als het goed is - ook of er wat voeding blijft staan in de maag (= maagretentie) voordat een eventuele volgende voeding wordt gegeven.

Het zijn kleine stapjes, maar het geeft enorm veel voldoening om het gevoel te hebben dat ik wat uitmaak, dat ik mogelijk kan helpen met het verbeteren van de gezondheidszorg hier. Ik ben hier in de eerste plaats voor mezelf, om te leren over tropengeneeskunde, maar het is echt super om te merken dat je hier een klein, maar wezenlijk verschil kan uitmaken. Naast m'n vochtbeleid-campagne, hebben we ook gesproken met een Duitse kinderarts die hier werkt aan het verbeteren van de algemene organisatie en zorg in het ziekenhuis. Zij was vorige week erg geshockeerd over het gebrek aan kennis over neonatale reanimatie onder de artsen en verpleegkundigen, en is nu bezig met het maken van een reanimatiecursus en 'lesmateriaal'. David en ik hebben aangeboden om haar daarbij te helpen, want zij heeft genoeg andere dingen aan haar hoofd! Dus hopelijk ben ik daar de komende weken ook zoet mee. Nee, het leven in Afrika is niet saai..!

Naast m'n 'geheime agenda' heb ik me uiteraard ook met de 'normale' zorg bezig gehouden. We hebben gelukkig vaak een derdejaars geneeskunde student bij ons, die niet alleen graag wil leren (van ons), maar ook als tolk kan dienen. Hierdoor kunnen we onze eigen patiënten behandelen en - via de derdejaars - ook wat uitleg geven. Normaal gesproken wordt er weinig aan ouders uitgelegd, dus hier zijn de meeste ouders erg dankbaar voor.

Al met al dus nu al een zeer goede week! Ondertussen heeft Bouke in België zijn 25e, en Julias in Nederland z'n 1e verjaardag gevierd. Erg jammer om dat niet met hen te kunnen vieren, maar via Skype ben ik er toch een beetje bij. En de tijd vliegt tot nu toe voorbij, dus voor ik het weet ben ik weer terug :-)

Voor nu nog een aantal foto's. 't Zijn er niet veel, maar 't geeft een idee van hoe het hier is.

Liefs vanuit Ifakara!

Uitzicht vanuit ons guesthouse

De eerste aanwijzingen dat het regenseizoen straks gaat beginnen...

... en de weg naar het ziekenhuis wellicht binnenkort onbegaanbaar wordt

Jut en Jul (of Annabel, Hanneke?!) op 'n stoel