Deze week stond in het teken van 'Afrika ontdekken op een nieuwe manier'. We hebben een aantal weken geleden Johannes en Jeremia leren kennen, twee Duits/Oostenrijkse knullen die veel landbouw projecten hier uitvoeren, naast de watervoorziening voor het ziekenhuis regelen. Zij gaan dus veel op pad naar dorpjes, om daar kleinere en grotere projecten op te starten. Vaak gaan ze projecten aan met vrouwen, omdat het geld anders in de zakken van de mannen verdwijnen. Ook werken ze veel met HIV-positieve mensen. Goed werk, dus.
Afgelopen zaterdag hebben Maarten, Lizzie en ik ons bij hen gevoegd voor een fietstocht naar een dorpje buiten Ifakara. In dat dorpje woont Moses, de Tanzaniaan die alle projecten van Johannes overziet, en we gingen zijn pasgebouwde huis bekijken. Dan zie je plots een heel andere kant van Afrika. Lemen hutjes, rulle zandwegen, kleine slingerpaadjes en overal shamba's, oftewel landbouwveldjes. Het was een flinke fietstocht van ongeveer twee uur, in de volle zon, maar wat een vergezichten: in de verte waren de bergen van Udzungwa Park te zien, en het Afrikaanse platteland is ook prachtig. Het huis van Moses was spik-en-span, van baksteen, met een zonnepaneel! We kregen van Moses' zus - een meid van 22 met al 3 kinderen... - gefrituurde banaan en een hele kip om op te peuzelen. De weg die naast het huis ligt werd nog gemaakt, dus wij moesten door de greppels, omdat de weg zelf rul zand en hopen kleiachtige grond was. Niet 'n plek waar je als doorsnee toerist komt! Op de terugweg - een nog warmere tocht, want ze zon stond hoger - zijn we nog langs een school voor mentaal gehandicapten gereden. Tientallen kinderen, met voornamelijk syndroom van Down, kwamen ons begroeten en knuffelen zodra ze ons zagen. Ik haalde m'n camera tevoorschijn, en bedacht me meteen dat ik een grote fout had gemaakt: ik stond in 'n grote drom kinderen, die allemaal héél graag een foto van zichzelf wilden hebben. Ik zat gevangen! Gelukkig ging de nieuwigheid van de camera er snel af, en hebben we ook nog even gezellig met ze kunnen dansen. Wat een 'humbling experience'; niet alleen de school, maar ook om te zien hoe de doorsnee-Tanzaniaan leeft. Het plaatst een heleboel situaties in het ziekenhuis in perspectief.
Dinsdag werden we weer op sleeptouw meegenomen door Johannes en Jeremia, dit keer naar Nazarethi, het lepradorp dat vlak achter ons guesthouse bleek te liggen. Hier verblijven veel mensen met lepra, maar met name tijdelijk: na hun behandeling - gesponsord door Novartis - kunnen ze weer terug naar hun eigen dorp. Er lopen echter ook heel wat wazee - ouderen/bejaarden - rond die besmet zijn vóór er een goede behandeling beschikbaar was, en die daardoor rondlopen met geamputeerde handen en voeten. Erg indrukwekkend om te zien! Ook indrukwekkend is hoe goed Nazarethi is georganiseerd: er zijn prachtige slaapzalen, gehandicaptentoiletten en -douches en een grote binnenplaats met gigantische mangobomen voor de schaduw. Ze hebben hun eigen watervoorziening en groeien hun eigen groenten, en maken daarnaast onder andere rieten manden om te verkopen op de markt. Ook bouwen ze huizen om te verhuren aan verpleegkundigen en artsen. Hierdoor zijn ze nog niet helemaal onafhankelijk van ontwikkelingshulp, maar 't komt in de buurt! Dit heeft het dorp allemaal te danken aan Maria Paula, een op dit moment gepensioneerde, maar naar horen zeggen zeer bijzondere Zwitserse non. Op de grond van het lepradorp bevindt zich eveneens een weverij waar de moeders van gehandicapte kinderen werken. Die wil ik uiteraard steunen, dus ik heb daar het één en ander gekocht: placemats, een theedoek en er wordt als het goed is op dit moment een deken voor me gemaakt.
Johannes en Jeremia starten een nieuw project op: konijnenfokken. Want konijnen zijn relatief makkelijk te verzorgen, en planten zich snel voort, dus dat is een prima bron van inkomst. Om konijnen te kunnen houden zijn er konijnenhokken nodig, welke vrijdag gemaakt zijn en waar we bij hebben geholpen. Of nou ja, ik heb gaas geknipt voor op de deuren, en heb verder vooral in verbazing zitten kijken hoe twintig volwassen mannen een hele dag bezig zijn met drie hokken maken. Na dit 'harde' werk hebben we onszelf getrakteerd op varkensvlees en een filmavond, waarbij we de film hebben geprojecteerd op de muur van het guesthouse met een illegaal geleende beamer (om precies te zijn, legaal geleend, zonder te vertellen hoe lang we 'm wilden gebruiken).
Verder heb ik natuurlijk ook niet stil gezeten in het ziekenhuis! Hier een aantal highlights:
1. We hebben, met relatief succes, vlindernaaldjes geïntroduceerd bij het bloedprikken, in plaats van de naald en spuit die altijd gebruikt wordt hier. De verpleging en de interns snapten ook meteen waarom het handig was om de vlindernaaldjes te gebruiken: minder pijn voor het kind, makkelijk gebruik van het vacuümsysteem van de bloedbuisjes en minder kans op vervuiling van het bloedmonster. Een klein succesje!
2. Van kinder- naar volwassengeneeskunde: een mama was gecollabeerd in de ward. Ze bleek een epileptische aanval te hebben. Even wat anders dan kleine kindjes. Never a dull day in Africa!
3. Ik had deze week de deprimerende taak om de 'audit' uit te voeren: alle kindjes die deze week zijn overleden bespreken en bekijken wat er eventueel verbeterd had kunnen worden aan de zorg. Een middag casussen doornemen dus - vijf in totaal, veel te veel - als voorbereiding, om ze de ochtend daarna te presenteren. En helaas kon er best veel veranderd worden, zowel binnen de kindergeneeskunde zelf, als wat betreft communicatie binnen afdelingen. Ik voelde me een beetje als de Grote Boze Mzungu, die komt vertellen wat er allemaal wel niet mis gaat in Afrika: 'en dit gaat verkeerd, en dat gaat verkeerd, en zus kan worden verbeterd en zo moet anders...' Gelukkig lijkt het erop dat het door de rest niet zo werd opgevat, en het hielp dat Birgit aanwezig was. En dr. sr. Philipina staat erg open voor suggesties, en volgens mij gaat ze ook echt wat proberen te veranderen!
4. Een interessante casus van een 2-jarig meisje, die vocht vasthield. Ik dacht in eerste instantie aan nefrotisch syndroom - een nieraandoening - tot we haar vingers en tenen zagen: horlogeglasnagels, een teken van zuurstoftekort. Een stethoscoop op haar borst bracht een ruisje aan het licht, waardoor een aangeboren hartafwijking met harthalen hoog in de differentiaal diagnose - een lijst met mogelijke diagnoses - kwam te staan. Na wat gezoek op het internet leek mij de tetralogie van Fallot de 'beste' optie. Dit werd bevestigd door middel van een echo, alhoewel het erop lijkt dat er nog meer aan de hand is (met verschillende saturaties aan beide armen kan ze ook nog best wel een 'patent ductus arteriosus' hebben). Genoeg reden in ieder geval om haar naar Dar-es-Salaam te sturen, voor verder onderzoek en een operatie daar.
5. Een andere gegadigde voor een bezoekje aan de Tanzaniaanse hoofdstad - en een, vind ik zelf, uitmuntend staaltje klinisch redeneren van yours truly :-P - is het jochie dat we vrijdagochtend zagen. Met één blik en twee zinnen info (Hij kon eerst zitten en staan en sinds een maand gaat z'n ontwikkeling achteruit. Hij is 1 jaar en 4 maanden.) had ik de diagnose klaar: een waterhoofd, met sinds kort dichtgegroeide schedelnaden, waardoor er een verhoogde hersendruk is, wat de achteruitgang in ontwikkeling verklaart en z'n verminderde bewustzijn. Helaas kunnen we hier geen verdere diagnostiek doen (zolang de schedelnaden open zijn kun je een echo laten maken, nu kun je alleen de diagnose bevestigen middels CT of MRI), dus ik zal er wel niet achter komen of ik inderdaad gelijk heb, maar we hebben tijdens ons lichamelijk onderzoek geen reden gevonden om aan de diagnose te twijfelen. Dus ook dit ventje gaat binnenkort met de bus naar Dar. Als de ouders zich dat kunnen veroorloven.
Verder hebben we nog een reanimatiecursus gegeven met een opkomst van één, dus volgende week weer een poging. Ook hebben we stickers en high-fives uitgedeeld aan de kindjes in de surgical ward, omdat we elke dag met 'good morning, good morning!' worden begroet door hen.
En nu is het, na een goede en drukke week, tijd voor een lekker ontspannend weekendje! En tijd voor foto's!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten